از جمله مواد شیمیایی مصرفی در صنعت آب و فاضالب مواد منعقد کننده یا کواگوالنت ها موادی شیمیایی هستند که در
فرآیندهای تصفیه آب و پسابهای فاضالب برای حذف ذرات معلق، کلوئیدها، و مواد آلی استفاده می شوند. این مواد باعث کاهش
کدورت، حذف مواد آالینده و بهبود کیفیت آب یا پساب می شوند. فرآیند انعقاد به ترکیب این مواد شیمیایی با ذرات ریز معلق در
آب اشاره دارد که منجر به تشکیل لخته ها (Flocs) می شود. این لخته ها به دلیل وزن بیشتر، به راحتی در مراحل بعدی تصفیه
(مانند ته نشینی یا فیلتراسیون) از آب یا پساب جدا میشوند.

❖ مواد منعقد کننده به سه دسته تقسیم می شوند:

1- مواد منعقد کننده شیمیایی که از طریق خنثی کردن بار الکتریکی کلوئید ها در ناپایدار کردن آنها موثر هستند
2- دسته دیگر از مواد منعقد کننده باعث وزین تر شدن کلوئیدهای ناپایدار شده وموچب ته نشینی سریع آنها می
شود. اصطالحا به این مواد کمک منعقد کننده می گویند.
3- با آماده سازی pH باعث می شوند که مواد شیمیایی مورد استفادهدر ناپایدار ساختنکلوئیدها موثر تر عمل کنند.

نکته حائظ اهمیت در استفاده از مواد منعقد کننده عالوه بردارا بودن قدرت منعقد کنندگی باال،باید از لحاظ
اقتصادی مقرون به صرفه بوده و از طرف دیگر لجن حاصل از فرآیند تصفیه هیچ گونه معضل زیست محیطی و
مسمومیت برای انسان و محیط زیست ایجاد نکند

❖ انواع مواد منعقد کننده

در این مقاله چند منعقد کننده پرکاربرد و در دسترس جهت استفاده در تصفیه انواع فاضالب های صنعتی و آب شرب
بررسی میکنیم:

1-سولفات آلومنیوم (آلوم)

سولفات آلومینیوم (sulfate Aluminium) یک ماده شیمیایی سفید رنگ با فرمول شیمیایی AL2(SO4)3 است که به
صورت مایع و یا پودر کریستالی مورد استفاده قرار می گیرد. استفاده از آن در تصفیه انواع فاضالب های صنعتی و آب مصرفی
پرکاربرد است.

بر اثر ترکیب آن با آب، قدرت اسیدی سولفات آلومینیوم فعال شده و PH آب اسیدی می شود.در نتیجه کنترل pHبرای اتجام
فرآیند انعقاد الزم است.محدوده عملکرد این ترکیب در pH برابر 5-8 می باشد .لذا جهت تشکیل لخته های بهتر در هنگام
استفاده از این ترکیب باید از مواد قلیایی مثل آهک و کربنات سدیم استفاده نمود.

همچنبن این ماده لخته های سبک ایجاد میکند که برای افزایش سرعت ته نشیتی از مواد کمک منعقد کننده مثل انواع
پلیمر ها استفاده می شود.

2-سولفات آهن

سولفات آهن (II) ترکیبی شیمیایی با فرمول FeSO4 است. سولفات آهن (II) ترکیبی به رنگ سبز و آبی (شکل 1) است که جهت تصفیه فاضالب صنایع مختلفی مانند نساجی .تولید کود کشاورزی و تولید رنگ و داروها استفاده می شود. این ماده ارزان بوده و مفدار مصرف آن تابع میزان قلیاییت و رنگ آب می باشد.
این منعقد کننده در محیط قلیایی فعال شده و تشکیل لخته می دهد.لذت برای بهبود قلیاییت آب میتوان از آهک یا سود
استفاده نمود.

شکل 1-سولفات آهن

3-کلرور فریک

کلروفریک یا کلرید آهن (III) که با نام های کلرید فریک (شکل 2) نیز شناخته می شود یک ترکیب شیمیایی پرکاربرد در مقیاس صنعتی است. که در محدوده وسیعی از Ph می تواند فعالیت داشته باشد فرمول شیمیایی این ماده FeCl3 است.

این ترکیب در تصفیه اولیه فاضلاب‌، جداسازی فلزات سنگین ،  فسفرزدایی ، رنگ ‌بری و حذف بوی نامطبوع  سولفید هیدروژن مورد استفاده قرار می گیرد.

چند مزیت عمده کلرور فریک نسبت به سایر منعقدکننده ها شامل:

ایجاد لخته در زمان کم-در آب سرد قدرت انعقاد بالا- ته نشینی مناسب ذرات-قیمت مناسب

معایب :

کلرید فریک خورنده و اسیدی است بنابراین هنگام کار کردن با این ماده حتما شرایط ایمنی را رعایت نموده و در انتخاب جنس تجهیزات مورد استفاده دقت شود.

شکل 2-کلرور فریک

4-پلی آلومنیوم کلراید (PAC)

Polyaluminium chloride که به اختصار (PAC) نامیده می شود جزو ترکیبات منعقد کننده ی قوی به حساب می آید و در طیف وسیعی از فرایند های تصفیه ی آب شهری و پساب های صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد همچنین دارای وسیع ترین محدوده کاربرد pH و دما است. چند مزیت عمده پک نسبت به سایر منعقدکننده ها شامل موارد زیر است:

1. در فرایندی که از PAC به عنوان منعقد کننده استفاده می شود، میزان کمتری از مواد قلیایی مورد مصرف قرار می گیرد. حتی در اکثر موارد اصلا نیازی به افزودن مواد قلیایی به منظور اصلاح pH وجود ندارد.
2. برای تصفیه مقدار کمتری از این منعقد کننده نسبت به سولفات آلومنیوم مورد استفاده قرار می گیرد.
3. PAC در محدوده وسیع تری از pH فعال باقی می ماند.
4. با استفاده از پک، میزان لجن کمتری در قیاس با سایر منعقد کننده ها تولید می شود.
5. قابلیت جذب رنگ خوبی دارد، بنابراین در تصفیه آب برخی از صنایع با رنگ بالا مانند رنگرزی نساجی، خمیر کاغذ و غیره بسیار موثر است.

6. مواد شیمیایی PAC به افزایش شفافیت آب و افزایش کیفیت آب کمک می کند.

انواع گرید های پک

• پلی آلومینیوم کلراید صنعتی (فاضلابی) : پودری به رنگ نارنجی  و کاملا محلول در آب می باشد. این ترکیب می‌تواند به صورت مایع یا پودری باشد و دارای درصدهای مختلف آلومینیوم است. خلوص و نسبت آلومینیوم در این ترکیب تأثیر مستقیمی بر کارایی آن در کاربردهای مختلف دارد.(شکل 3)

شکل 3-PAC فاضلاب

• پلی آلومینیوم کلراید خوراکی یا آشامیدنی (بهداشتی) :  پودری به رنگ زرد لیمویی کاملا محلول در آب است. (شکل 4)این شکل از  PAC  را می توان برای تصفیه آب شرب  در تصفیه خانه های آب استفاده نمود

شکل 4- PAC آب

❖ کمک منعقد کننده ها

کمک منعقد کننده ها (فلوکواگولانت) معمولا پس ازتزریق کواگولانت ها (منعقد کننده کننده ها) به آب اضافه میشوند و فرآیند لخته سازی را سرعت میبخشند و این مواد با ایجاد پل و بند بین ذرات ریز کلوییدی را به هم چسبانیده و به صورت فلاک می‌کنند و موجب ته نشینی بهتر ذرات شده و کارایی مواد منعقد کننده را در حذف رنگ و ترکیبات آلی و کدورت بهبود می بخشند.  انواع مختلف کمک منعقد کننده ها شامل :

1-پلی الکترولیت ها:

پلی الکترولیت (Polyelectrolyte) یکی از بهترین و پرکاربردترینفلوکولانت ها، می باشد که با نام های دیگری نظیر (PAM) یا پلی آکریل آمید  می باشد که در سه دسته آنیونیک، کاتیونیک و نانیونیک(غیر یونی) به بازارعرضه می گردد.
این ترکیب دارای خاصیت پلیمری و الکترولیتی هستند (شکل 5). به منظور حذف و از بین بردن کلوئیدها و ناخالصی های معلق در آب و فاضلاب و پساب از روش انعقاد و لخته‌سازی، استفاده می کنند. برای تکمیل روند انعقاد و ايجاد فلاک‌های بزرگتر و سنگین تر از مواد ديگری به نام کمک منعقد کننده استفاده می شود.پلی الکترولیت ها به صورت پودی و مایع  و با برند های مختلف ایرانی و خارجی در بازار موجود می باشند

مزایای پلی الکترولیت:

• کاهش میزان مصرف مواد منعقد کننده
• حجم لجن تولیدی کمتر .غلیظ بودن وکمتر بودن خاصیت اسیدی لجن تولیدی
• عدم نیاز به مواد تنظیم کننده PH نظیر آهک و کربنات سدیم
• عدم افزایش TDS آب

پلی الکترولیت کاتیونی و آنیونی :

مهم‌ترین و کلیدی‌ترین تفاوت میان پلی الکترولیت‌های کاتیونی و آنیونی در این است که پلی الکترولیت‌های کاتیونی (پلی کاتیون‌ها) می‌توانند در محلول‌های آبی تفکیک و تجزیه شده و گونه‌های پلیمری با بار مثبت تشکیل دهند؛ در حالی که پلی الکترولیت‌های آنیونی (پلی آنیون‌ها) پس از تجزیه و تفکیک، گونه‌های پلیمری با بار منفی را ایجاد می‌کنند و با توجه به بار الکتریکی موجود بر روی ذرات کلوئیدی می توان از آنها استفاده نمود.

پلی الکترولیک نانیونیک :

این محصولات وزن مولکولی بالایی دارند و بر پایه پلی آکریل آمید تشکیل شده‌اند. پلی الکترولیت‌های غیر یونی نیز کاملا در آب محلول هستند. آن‌ها به عنوان لخته سازهای کمکی در فرآیندهای متفاوتی استفاده می‌شوند.

برای خنثی سازی بار، پلی الکترولیت ها باید به سطح ذرات جذب شوند (جذب لخته). البته به شرطی که برای جذب مناسب پلیمرها روی ذرات کلوئیدی، اختلاط کافی و قوی باشد.

شکل 5-پلی الکترولیت

2-آهک هیدراته

آهک پودری سفید رنگ و بی بوبو دارای کاربردهای زیادی در تصفیه آب و فاضلاب  و صنایع مختلف از جمله نساجی ،پزشکی ،کشاورزی و…..است.اگر سیال جهت تصفیه دچار کمبود قلیاییت باشد برای جبران این کمبود می توان از آهک استفاده نمود. در واقع آهک شرایط را برای عملکرد بهتر مواد منعقد کننده فراهم می کند.این ماده برای کمک به عمل انعقاد در آبهایی که دارای منیزیم بالایی می باشندبسیار موثر است.

3-کربنات سدیم

کربنات سدیم (Sodium carbonate) با نام تجاری سودا اش (Soda ash) ترکیبی غیرآلی با فرمول شیمیایی Na2CO3 است.این ماده از طریق تثبیت PH آب و افزایش یونهای هیدروکسید باعث سهولت عمل انعقاد می گردد.

4-مواد جذب کننده

بعضی از مواد مثل خاک بنتونیت در عمل انعقاد آبهای رنگی با کدورت کم مفید است.لخته های ایحاد شده توسط آلوم به دلیل سبکی به کندی ته نشین می شوند ولی در حضور بنتونیت باغث بالارفتن وزن مخصوص لخته ها شده و عمل ته نشینی سریعتر انجام می شود.

❖ عوامل موثر بر انعقاد

در اینجا به برخی از نکات مهم در استفاده از مواد منعقد کننده  اشاره می‌ شود :

۱– کنترل pH آب
برای دستیابی به بهترین نتیجه،  باید  pH آب در محدوده مناسب نگه‌داشته شود تا مواد منعقد کننده به فرم فعال در آب عمل کنند.در صورت نیاز به تنظیم pH، ممکن است از مواد شیمیایی  مختلف برای تنظیم آن استفاده شود.

2– اهمیت اختلاط مناسب : برای حصول نتیجه مطلوب، باید به‌ طور کامل با آب مخلوط شود تا فرآیند انعقاد به درستی انجام گیرد.اختلاط ناکافی ممکن است به تشکیل فلک‌ های ضعیف و عدم کارایی در حذف آلودگی‌ ها منجر شود.

3- درجه حرارت : درجه خرارت پایین موجب کاهش  انحلال و عملکرد مواد منعقد کننده شده و ته نشین فلوک ها را با محدودیت همراه می سازد.

4– آگاهی از تأثیرات زیست‌ محیطی : در هنگام استفاده از مواد منعقد کننده باید به تأثیرات زیست‌ محیطی آن توجه کرد.
اگرچه معمولاً مواد جانبی کمتری تولید می‌ کند، در صورت استفاده بیش از حد یا نادرست، ممکن است برای محیط زیست مشکلاتی ایجاد کند.بنابراین، باید دقت شود که مقدار مصرف شده به اندازه کافی باشد و هیچ‌ گونه آلودگی اضافی به منابع آبی وارد نشود.

۵– آزمایش‌ های اولیه و بهینه‌ سازی : قبل از استفاده گسترده از مواد منعقد کننده در سیستم تصفیه، انجام آزمایش‌ های آزمایشگاهی برای تعیین میزان مناسب دوز و شرایط مناسب عملیات بسیار مهم است.این آزمایش‌ ها کمک می‌ کند تا کارایی سیستم به حداکثر برسد و هزینه‌ های اضافی کاهش یابد.آرمایش جارتست(شکل 6) تمام پارامتر ها انعقاد، نوع  و دوز مواد منعقد کننده را مشخص می کند.

شکل 6-دستگاه جارتست

شرکت بهسا محیط فیدار با بهره گیری از متخصصان خبره و آزمایشگاه مجهز می تواند با توجه به کیفیت پساب تولیدی آزمایش جارتست را انجام داده و بهترین ماده موثر  از نظر کیفیت تصفیه و مسائل اقتصادی و زیست محیطی مشخص نماید . همچنین  خدمات کارشناسی و مشاوره فنی جهت تصفیه پساب های صنعتی و تامین کننده کلیه مواد شیمیایی ، تاسیسات و تجهیزات لازم را به شما صنعتگران محترم ارائه نمایید.

امید است با یاری هم در جهت حفظ محیط زیست و تعالی کشور گوشا باشیم.

مواد شیمیایی تصفیه آب و فاضلاب را از کجا بخریم؟

برای خرید این ماده شیمیایی با بهترین کیفیت و قیمت، کافیست با شماره های موجود در سایت تماس حاصل فرمایید. شرکت بهسا محیط فیدار ارائه دهنده انواع مواد شیمیایی با بهترین کیفیت و قیمت به شما مشتریان گرامی است.